Index__ Forum__ Książka gości__ Teksty__ Galerie__ Prasa__ Projekt Rekord__ WSK Team__ Linki__ Administracja__ Motocykle WSK Toplista__
WFM M52 Osa
Czw, 5 Cze 03 - Rafał Dmowski, "Automobilista" 1/2002
Pierwsze skutery powstały niemal równolegle z motocyklami, lecz nie cieszyły się wielkim powodzeniem. Prawdziwa
eksplozja popularności tych pojazdów nastąpiła po II wojnie światowej za sprawą dwóch włoskich wytwórni - Piaggio i Innocenti producentów Vespy i Lambretty Do produkcji włoskich skuterów użyto mocy produkcyjnych lotniczych zakładów zbrojeniowych, lotniczych technologu i niekonwencjonalnego podejścia do projektowania, połączonego z wykorzystaniem dorob ku włoskich stylistów Otrzymano pojazdy rewolucyjne pod każdym względem. Modne, nowoczesne, tanie i stanowiące namiastkę sama chodu, skutery podbiły świat w latach 50. i 60. Szereg wytwórni motocyklowych starało się wówczas bezskutecznie rywalizować z Włochami w produkcji skuterów Pojazdy te miały motocyklowe rozwiązania ukryte pod skuterową spódniczką i musiały przegrywać w rywalizacji z cystą linią włoskiego skutera.

Chlubnym wyjątkiem od tej reguły był polski skuter OSA M-52, który co prawda powstał w oparciu o zespół napędowy adoptowany z motocykla i pod gładką obudową skrywał "motocyklowy bałagan" chętnie wyśmiewany przez włoskich producentów "prawdziwych" skuterów, lecz właściwościami trakcyjnymi i wygodą podróżowania górował nad większością ówczesnych konstrukcji. W porównaniu z konstrukcyjnym porządkiem prezentowanym przez włoskie skutery Vespa i Lambretta, Osa rzeczywiście nie miała się czym pochwalić. Po zdjęciu obudowy wraz z kanapą, widać było motocyklowy silnik śmiesznie "stojący na głowie", gażnik zamontowany na zbyt długim, zagiętym kolektorze i kuriozalne "patenty" pozwalające na zmianę biegów i nożny rozruch. Tematem licznych żartów i anegdot było rozwiązanie pozwalające na uruchomienie silnika, zajmującego dość dziwną pozycję w pojeĽdzie. Pedał rozrusznika nożnego połączony został
z silnikiem za pomocą łańcuszka współpracującego z zębatką osadzoną na wałku rozrusznika. Konstrukcja ta szybko otrzymała nazwę "łańcuszka do spuszczania wody" lub "łańcuszka klozetowego" (zbliżone rozwiązanie zastosowano w skuterze Peugeot). Takie prowizoryczne rozwiązania nie budziły zachwytu, lecz nie przeszkadzały polskim Osom w odnoszeniu sportowych sukcesów Zwycięstwo Mirosława Malca jadącego na usportowionej Osie M-52 w klasie 175 i zdobycie Pucharu Alp w rajdzie "Alpenfahrt", stało się spektakularnym triumfem krajowego skutera.

A jaka była historia jego powstania? Niezwykła popularność skuterów w Europie skłoniła zespół konstruktorów Warszawskiej Fabryki Motocykli do poważnego zastanowienia się nad możliwością wytwarzania pojazdu tego typu siłami krajowego przemysłu motoryzacyjnego. Jerzy Jankowski, a wraz z nim Stanisław Brun, Jan Ignatowicz; Tadeusz Mathia i inni pracownicy doświadczalnej komórki Biura Konstrukcyjnego WFM, przystąpili do tworzenia prototypu skutera zasilanego motocyklowym silnikiem S-06 o pojemności 148 cm'. Konstruktorem tej jednostki napędowej, przeznaczonej do rozwojowej wersji motocykla WFM, był Tadeusz Mathia.

Aby zapewnić właściwe chłodzenie cylindra i zachować charakterystyczne dla skuterów obniżenie środkowej części nadwozia, zdecydowano się na obrócenie silnika o 75°(pochylenie na cylinder). Takie zamocowanie silnika wymuszało znaczne zmiany konstrukcyjne w stosunku do wersji "motocyklowej". Zgodnie z przepływem strug powietrza, kierowanych tunelem obudowy, zmieniono użebrowanie głowicy i cylindra. Pochylony silnik pracował w "nienormalnej" pozycji, położenie skrzyni biegów nad skrzynką korbową, powodowało gromadzenie się całego oleju przekładniowego w okolicach zębatki łańcuszka sprzęgłowego, osadzonej na wale korbowym. Dla zapewnienia dostatecznego smarowania sprzęgła i skrzyni biegów opracowano zmodyfikowany, obiegowy system smarowania. łańcuszek sprzęgłowy czerpał olej z najniżej położonego punktu i wrzucał do wysoko położonej rynienki, z której spływał on pod wpływem siły grawitacji, smarując po drodze newralgiczne punkty skrzyni biegów Tak przekonstruowany, zaadoptowany z motocykla silnik umieszczono w podwoziu stanowiącym całkowicie nową konstrukcję. Postanowiono stworzyć pojazd przydatny do dalekiej turystyki i zdolny do poruszania się zarówno po drogach utwardzanych, jak i gruntowych. Dlatego zaledwie w niewielkim stopniu wzorowano się na rozwiązaniach konstrukcyjnych, znanych z innych skuterów, będących z założenia, pojazdami miejskimi.

Pierwszym prototypem skutera opracowanego w WFM w 1955 roku był Żuk. Otrzymał on duże koła 12" tłoczone z blachy stalowej (standardem w ówczesnych skuterach były koła o wymiarach 8-10"), pełnopiastowe aluminiowe bębny hamulcowe o średnicy 160 mm, zawieszenie kół na wahaczach wleczonych i nadwozie wykonane z blachy stalowej. Nadwozie tego prototypu, posiadało duży, płaski, nieruchomy błotnik przedni i nieruchomy reflektor. Zastosowano tam ręczną dĽwignię rozrusznika, z której póĽniej zrezygnowano, ponieważ była chybionym rozwiązaniem stanowiącym Ľródło wypadków Drugi prototyp o nazwie Bąk, otrzymał ruchomy przedni błotnik i nieco inny kształt nadwozia. Trzecim prototypem była Osa posiadająca najładniejszą sylwetkę nadwozia i podwozie niemal identyczne z modelami Żuk i Bąk. Najistotniejszą zmianą polepszającą i tak dobre właściwości jezdne, było zastosowanie kół o średnicy 14", zwiększających prześwit skutera i pozwalających na pokonywanie znacznych przeszkód terenowych.

W 1956 roku postanowiono o dalszym doskonaleniu prototypu Osy, gdyż ten skuter wybrano do przyszłej produkcji. Zadecydowała o tym największa przydatność dla wsi modelu na tak dużych kołach. W 1957 roku wykonano pięć prototypów, a dopiero w roku 1959 zmontowano informacyjną partię nowych jednośladów oznaczonych symbolem M50 i uruchomiono seryjną produkcję. OpóĽnienie spowodowane było kłopotami ze znalezieniem dostawcy blaszanych wytłoczek nadwozia. To zadanie przyjęła Huta Łabędy znana z produkcji na potrzeby broni pancernej. Mimo licznych wad, takich jak "angielski" układ dĽwigni biegów i hamulca, brak zamków, niewygodna i zbyt krótka kanapa, mały zbiornik paliwa i bardzo uciążliwe przegrzewanie się silnika podczas dług otrwałej jazdy przy wysokiej temperaturze otoczenia, Osy M50 skutecznie rywalizowały z motocyklami w Międzynarodowym Rajdzie Tatrzańskim i innych poważnych imprezach sportowych.

Środowisko motocyklowe tamtych lat zamiast przekonstruować przegrzewający się i zbyt słaby (6,5 KM) silnik Osy M50, postanowiło udowodnić, że "dobrze jest jak jest" i zorganizowano 24-godzinną próbę wytrzymałości rozegraną w 1959 roku na torze testowym przy FSO. Rozegrana z 3 na 4 paĽdziernika próba na dystansie 1500 km, wypadła pomyślnie tylko z uwagi na panujący chłód.

Dopiero możliwość eksportu Osy na rynek indyjski i związane z tym testy w tamtejszych warunkach klimatycznych, stały się mobilizacją do wprowadzenia wydajniejszego układu chłodzenia. Doświadczenia zebrane podczas doświadczalno - akwizycyjnego rajdu odbywającego się w 1960 roku na terenie Indii, były podstawą do opracowania nowego modelu Osy wyposażonej w silnik S-33 chłodzony dmuchawą.

Silnik S-33 o pojemności 173 cm' i mocy 8 KM powstał w wyniku przekonstruowania do skuterowych potrzeb silnika S-32; będącego jednostką napędową motocykla SHL M11.

Premiera nowej Osy M52 zwanej "Indyjką" miała miejsce na Międzynarodowych Targach Poznańskich w 1962 roku. Model M52 oprócz nowego silnika, posiadał nadwozie wykonane częściowo z żywicy syntetycznej zbrojonej matą szklaną, duży bagażnik po bokach nadwozia, wydłużone siodło zapewniające wygodny przewóz pasażera, dodatkową podstawkę boczną, zamki kierownicy i siodła, normalny układ dĽwigni biegów i hamulca oraz zwiększone w stosunku do modelu M50, wymiary, masę i prędkość maksymalną. Z założenia przeznaczony na eksport model M52, tylko w niewielkiej części trafiał na rynek krajowy. W pierwszym roku produkcji nowego modelu Osy, wszystkie egzemplarze zostały wyeksportowane. Na krajowym rynku pojawiły się dopiero w roku 1963.

Już na przelomie 1962 i 1963 roku powstał prototyp nowego skutera WFM o symbolu M55, wykorzystujący podwozie Osy i nowy, prototypowy silnik S-37. Pięciobiegowy, chłodzony dmuchawą silnik S-37 miał być wspólną jednostką napędową dla motocykla Tarpan M16 i Skutera M55. Projekt plastyczny nadwozia skutera M55, opracowano w Zakładzie Artystyczno - Badawczym warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Byt on dzielem zespołu A. J. Wróblewski, C. Nawrot, E. Cieślar. Skuter ten otrzymał nowe zawieszenie przednie na wahaczu pchanym. Podobnie jak w wypadku prototypowego modelu motocykla M14 Iskra, zastosowanie takiego rozwiązania okazało się błędem. Kolejny prototyp skutera - model M57 Motanna, opracowany już w WSK, posiadał przednie koło zawieszone na krótkim wahaczu wleczonym.

Osa M52 była drugim i ostatnim modelem skutera wytwarzanym seryjnie w warszawskiej WFM. W styczniu 1965 roku wytwórnię przejęły Polskie Zakłady Optyczne, a produkcję motocykli przeniesiono do WSK.

Prezentowany egzemplarz pochodzi z roku 1964 i wyposażony jest w oryginalny silnik typu 533. Pojazd został nabyty w roku 1999 przezpana Jana Berkana i został poddany całkowitej restauracji, która właściwie trwa cały czas. Główne prace zajęty około sześciu zimowycb miesięcy, w czasie których został dokładnie wyremontowany zespót napędowy, wykonane zostało lakierowanie i nałożenie powłok galwanicznych. Na drogę Osa wyjechała wiosną roku 2000, dołączając do coraz liczniejszego grona odremontowanych skuterów produkcji WFM Ciekawostką tego egzemplarza jest brak aluminiowych ozdób na przednim błotniku, a co więcej brak jest również otworów technologicznych do ich mocowania ani śladów ich zaspawania. Na szczęście, Osy dzięki swojej harmonijnej sylwetce i oryginalnym rozwiązaniom znalazcy uznanie w oczach miłośników zabytkowej motoryzacji. Są z całą pewnością warte polecenia jako pojazd kolekcjonerski, szczególnie, że wyprodukowano ich tylko około 25 tysięcy (razem z modelem M50). Stosunkowo łatwo jest o części (chociaż nie wszystkie), a przejrzysta konstrukcja mechaniczna nie sprawia wielu problemów średnio zaawansowanym hobbystom. Pewnym problemem jest ogumienie o średnicy 14 cali, które nie jest już produkowane w kraju.

WFM M52 Osa
  • Silnik: dwusuwowy, jednocylindrowy, chłodzony powietrzem (dmuchawa); średnica cylindra 61,5mm, skok tłoka 58mm, pojemność skokowa 173 cm3, stopień sprężania 6,3:1, moc maksymalna 8KM przy 4800 obr/min, maksymalny moment obrotowy 12,7Nm przy 3500 obr/min.
  • GaĽnik: typu GM-24 U2
  • Sprzęgło czterotarczowe mokre
  • Skrzynia biegów trzybiegowa
  • Podwozie: rama otwarta, podwójna
  • Zawieszenie: przednie i tylne na wahaczach wleczonych spawane z rur stalowych z teleskopami o tłumieniu olejowym.
  • Hamulce bębnowe, pełnopiastowe o średnicy 160mm
  • Rozstaw osi 1300mm
  • Długość 1950mm
  • Szerokość 630mm
  • Wysokość 950
  • Ogumienie 3.25 x 14
  • Masa własna 134 kg
  • Obciążenie dopuszczalne 180 kg
  • Prędkość maksymalna 85 km/h
  • Zużycie paliwa ok. 3,5l/100km


  • Sob, 19 Sie 17. Odwiedzono nas 1497194 razy. Na stronie jest 1 osób.
    © 2001-2004 by theBaldOne